Ejsmontowie herbu Korab

Kilka tygodni temu zakupiłem książkę Tadeusza Ejsmonta zatytułowaną „Ejsmontowie herbu Korab” (kosztowała tylko 19,30 zł z przesyłką).

Zrobiłem to z konkretnego powodu: moja praprababcia Emilia Korzątkowska (1893-1983) wywodzi się z Ejsmontów. Emilia pod koniec życia mieszkała z siostrą mojego dziadka w Kundziczach. Żyła dość długo, dzięki czemu dobrze pamięta ją mój ojciec i inni krewni.

Ejsmontowie to jednak ród bardzo liczny, a więc dopuszczałem możliwość, że nie znajdę w tej publikacji osób, które na pewno były moimi przodkami (wiedziałem tylko jakie imiona mieli rodzice praprababci i jak nazywała się część jej rodzeństwa).
Tymczasem w rozdziale o członkach rodu z miejscowości Małe Ejsmonty natrafiłem na moją linię. Jako dowód załączam zdjęcie tablicy gdzie widać moją praprababcię i jej bliskich. Jest to rodowód, a więc kończy się tam, gdzie zmienia się nazwisko. Dzięki temu odkryciu dowiedziałem się sporo nowych rzeczy (np danych babci i dziadka praprababci). Załączam skan tablicy bez danych dwóch najmłodszych pokoleń (w dobie RODO nie chcę być posądzony o udostępnianie danych osobowych bez zgody zainteresowanych).

Emilię widać po środku w trzecim rzędzie patrząc od góry na dół. Jest tam informacja o ślubie z Adolfem Kurzątkowskim (tak pierwotnie zapisywano moje nazwisko). Jedyna informacja, która nie zgadza się z moimi informacjami to rok urodzenia brata praprababci Aleksandra (miałem zapisane 1881). Nie wiem z czego wynika ten błąd. Na stronie polskiecmentarze.pl znalazłem grób Aleksandra Ejsmonta (na 99% właściwego, gdyż zgadza się miejsce i imię żony z którą jest pochowany). Na stronie tej podano jako rok urodzenia właśnie 1881. Załączone zdjęcie nagrobka wiele nie wyjaśnia, gdyż napis jest zniszczony przez upływ czasu. Być może pracownicy cmentarza źle wpisali, albo podająca informacje autorowi książki rodzina podała złą datę.

(Grób Aleksandra i Anny Ejsmontów)

Część potomków Ejsmontów z naszej linii po II Wojnie Światowej znalazła się w Ełku i okolicy. Tam zamieszkali moi pradziadkowie (Wacław syn Emilii oraz jego żona Wacława z domu Gieniusz) z dziećmi oraz część kuzynostwa pradziadka z rodzinami. Dziś w tych stronach mieszka sporo Normantowiczów (potomków siostry Emilii, Marii i jej męża Franciszka Normantowicza), ale też samych Ejsmontów właśnie. Być może uda mi się nawiązać kontakt z tymi krewnymi i będziemy wspólnie badać nasze korzenie. Próbuję też zdobyć wcześniejszą książkę Tadeusza Ejsmonta opisującą początki rodu - „Ejsmontowie. Wstępne opisanie historii Rodu”. Jeśli uda nam się powiązać Ludwika Ejsmonta z jakąś wcześniejszą gałęzią będziemy mogli cofnąć się daleko w przeszłość.

(Emilia Korzątkowska z domu Ejsmont, 1893-1983)

W książce Tadeusza Ejsmonta znalazło się wiele biogramów członków rodu, wspomnień, a także dokumentów źródłowych, głównie dotyczących postępowań mających udowodnić szlachectwo. Bardzo spodobał mi się fragment Wypisu Postanowienia Deputacji Szlacheckiej Wileńskiej, w Żurnale pod dniem 8 miesiąca oktobra Tysiąc Osiemset Trzydziestego Drugiego roku zapisanego o rodowitości Szlacheckiej familii Urodzonych Eysymontów herbu Korab gdzie napisano:

Macieja z synem Piotrem i wnukiem Ignacym oraz Mikołaja z synami Michałem, Bolesławem, Romanem, Leopoldem, Ignacym i Ferdynandem Eysymontów za rodowitą i starożytną szlachtę polską uznajemy i onych do Księgi Szlachty Guberni Litewskiej Pierwszej Klasy Zapisujemy (s.24)

Tadeusz Ejsmont zauważa także:

„Tak na marginesie. Rodzina uczestniczyła w największych walkach niepodległościowych XX wieku. Ratowanie zabytków („Bitwę pod Grunwaldem” wywiózł z Warszawy potomek kapitana armii Wielkiego Księstwa Warszawskiego - Leopolda), kampanii wrześniowej (również ostatniej bitwy Września - pod Kockiem)... Zbrodnia Katyńska pochłonęła co najmniej 3 jej przedstawicieli. Akcja „Burza, Monte Cassino. Wszędzie tam byli Ejsmontowie, różnie pisani. Zawsze Żołnierze”. (s. 60)

W końcu: „szlachectwo zobowiązuje”...

O Ejsmontach na wikipedii: Ejsmontowie

(Herb Korab)

Wizyta w Komorowicach

Ponad dwa miesiące temu udałem się do kancelarii parafialnej parafii św. Jana Chrzciciela w Bielsku-Białej Komorowicach z prośbą o odszukanie metryki ślubu moich prapradziadków - Józefa Dudy i Ewy z domu Kuś. Poza tym, że znałem ich imiona i nazwiska oraz wiedziałem, że ich najstarsza córka urodziła się w 1890 roku, a dwaj pozostali synowie odpowiednio w 1898 i 1900 roku nie wiedziałem o nich praktycznie nic więcej. Z wcześniejszych badań i wywiadów wyszło, że ich syn, a mój pradziadek urodził się i był ochrzczony w komorowickiej parafii (sam zawsze wspominał, że był z Czechowic), a także, że Ewa Kuś była podobno z Chrzanowa. Przyjąłem za prawie pewne, że rodzice pradziadka brali ślub w Komorowicach i że musiało to być około roku 1889/1890. Wyposażony w metryki potwierdzające moje pochodzenie od tych osób wszedłem do kancelarii i wyraziłem swoją prośbę. Pracownik kancelarii powiedział, że musi porozmawiać z proboszczem i da znać. Czas mijał i nic się nie działo, aż w końcu otrzymałem informację, iż pracownik kancelarii przewertował księgę i nic nie znalazł w związku z czym zaprasza mnie do kancelarii, abym sam sobie poszukał. Udałem się więc do Komorowic i zacząłem wertować księgę patrząc kilka lat do tyłu i trochę w przód. Przeglądnąłem księgę dotyczącą Komorowic Krakowskich oraz Komorowic Śląskich i w żadnej nic nie znalazłem. Była jednak spora niespodzianka. 

(księga małżeństw za lata 1839-1899)

W księdze ślubów z Komorowic Krakowskich w roku 1888 znalazłem ślub Jana Kusia z Marianną Tomiczek. Jan Kuś był synem Józefa i Anny z domu Więcek, wychodziłoby więc, że Jan Kuś był bratem mojej praprababci Ewy Kuś. Nie spodziewałem się takiego „znaleziska”. Wychodziłoby więc, że brat praprababci jako pierwszy z jej rodziny pojawił się w Komorowicach. Pewnie na jego weselu praprababcia poznała się z prapradziadkiem i też tu osiadła. A ślub brała pewnie w swojej parafii.

Z metryki tej wynikało także, że Jan Kuś mieszkał w domu nr 40, miał 23 lata w momencie wstępowania w związek małżeński, był chłopem (rolnikiem),  jego żona Marianna mieszkała w domu nr 15 i miała 20 lat. Zgodę na ślub musiał udzielić jej ojciec, gdyż osoba w tym wieku była uznawana jeszcze za niepełnoletnią. Świadkami ślubu byli Józef Tomala i Mateusz Klimczak. Rodzina panny młodej oraz świadkowie byli inquilinus (jeśli dobrze odczytałem) tzn. komornikami, co oznaczała kiedyś przede wszystkim ubogich chłopów. 

Ciekawe w tym wszystkim jest to, że mój pradziadek Andrzej Duda nigdy nie wspominał, że miał wujka, ciotkę czy kuzynostwo w Komorowicach. Być może małżeństwo to nie miało nigdy dzieci lub też dzieci ich młodo zmarły. Albo po prostu się nie znali (co w sumie mało prawdopodobne).

(akt ślubu Jana Kusia z Marianną Tomiczek)

Pracownik kancelarii był na tyle miły, że pozwolił mi jeszcze zajrzeć do innych ksiąg (chrztów i zgonów). Wertując pośpiesznie te księgi (część roczników była zindeksowana, część nie, więc szukania było sporo), znalazłem akt zgonu brata pradziadka - Antoniego Dudy.

 (tom IV księgi zgonów parafii Komorowice, lata 1859-1915)

(akt zgonu Antoniego Dudy)

Do tej pory wiedziałem tylko, że pradziadek miał brata, ale jak się nazywał i kiedy żył nie miałem pojęcia. Ze znalezionego aktu wynika, że Antoni Duda urodził się 6 stycznia 1897 roku, mieszkał w domu nr 35, jego ojciec był wyrobnikiem (pracownikiem najemnym), zmarł 19, a pochowany był 21 kwietnia 1897 roku. Nie wiem na co zmarł. W rubryce jest napisane żóltaw... Niestety w pośpiechu nie zrobiłem dokładnego zdjęcia aktu.  

Przeglądając dalsze lata odnalazłem akt zgonu praprababci Ewy.

(akt zgonu Ewy Dudy)

Ze znalezionego aktu wynika, że praprababcia zmarła 16 czerwca 1913 roku, została pochowana 18 czerwca, mieszkała w domu nr 182. W momencie śmierci była już wdową, miała 44 lata, a przyczyną śmierci były suchoty (prawdopodobnie gruźlica). Świętymi sakramentami praprababcię opatrzył oraz pogrzeb odprawił ksiądz Stefan Zieliński. Co ciekawe jako miejsce urodzenia prababci podano Międzyrzecze... Nie wiadomo czy chodzi o Dolne lub Górne Międzyrzecze w powiecie bielskim (oba należą do jednej parafii), czy też jakieś inne. Stosunkowo blisko jest Międzyrzecze w powiecie bieruńsko-lędzińskim. Trzeba teraz w pierwszej kolejności sprawdzić parafię w „naszym” Międzyrzeczu w poszukiwaniu aktu urodzenia. 

Niestety nie znalazłem aktu zgonu prapradziadka. Wiem teraz, że musiał nastąpić między 1900 a 1913 rokiem. Być może prapradziadek wyjechał gdzieś za pracą lub z innych powodów przebywał poza parafią, zmarł nagle i nie wiadomo gdzie został pochowany. W sumie to nie wiadomo, czy kiedykolwiek odnajdę ten akt...

Komorowice to bardzo stara parafia, istniała już w XV wieku. Metryki są prowadzone od 1640 roku (!). Myślałem że będę mógł prowadzić tu badania cofając się bardzo daleko. Okazuje się jednak, że Dudowie pojawili się tu dopiero około 1890 roku, a wcześniej musieli mieszkać gdzie indziej (prawdopodobne, że w Czechowicach). Badania genealogiczne zawsze są pełne niespodzianek...

(Uzupełnienie z dnia 17 lipca 2019 r.)
Dzięki papierom odnalezionym przez moją babcię wiem już, że prapradziadek urodził się 2 września 1863 roku, a zmarł 30 czerwca 1904 roku. Praprababcia Ewa urodziła się 21 marca 1867 roku. Ślub odbył się 25 listopada 1889 roku. Powyższe daty były napisane na luźnej karteczce, która znajdowała się wśród innych dokumentów. Była tam także napisana data śmierci praprababci, która zgadza się z moją datą, a także napisana miejscowość Międzyrzecze (Kurzwald).  

(Stary kościół w Komorowicach. Na terenie parafii stał do 1949 roku, kiedy przeniesiono go do Woli Justowskiej)

(Nowy kościół w Komorowicach. Jego budowę rozpoczęto w 1921 roku)

Mazurskie ślady

Wspominałem niedawno, że moi przodkowie wywodzą się z różnych stron Polski. Tak się ciekawie złożyło, że właściwie w każdym pokoleniu i chyba z każdej strony miałem przodków wędrujących po kraju (i nie tylko). I tak np. około 1953 roku moja prababcia Wacława wraz z pradziadkiem Wacławem Korzondkowskim opuścili Trejgle (obecna gmina Krynki) i udali się do oddalonych o około 150 kilometrów mazurskich Stradun (leżących koło Ełku). Na miejscu zamieszkali w poniemieckim domu. Mieli tam także kilkanaście hektarów pola, które uprawiali. Pradziadek, żołnierz AK i obrońca Grodna w 1939 roku, był podobno dość aktywny lokalnie. Nigdy jednak nie wszedł we współpracę z czerwonymi, a w tych czasach ludzi ciągle do tego namawiano.

W Ełku i jego okolicy osiedliło się także trochę naszych dalszych krewnych - kuzynostwo pradziadka Wacława z rodzinami. Dzięki temu mamy w tych stronach sporo dalszej rodziny, co niejako zachęca do pojechania na Mazury. 

Na początku drugiej połowy lat 60-tych na Mazury trafiła moja babcia Kazimiera, poznała się z dziadkiem, wzięli ślub w Stradunach, trochę pokrążyli po dalszej okolicy, urodziła się im dwójka dzieci, ale sytuacja była na tyle dynamiczna, że ostatecznie przenieśli się do Bielska-Białej. Na południe Polski ściągnęli część swojego rodzeństwa z rodzinami oraz rodziców dziadka. Ale to już zupełnie inna historia...

 Załączam kilka zdjęć.

Zdjęcie pradziadka z dziećmi (niestety trudno mi jednoznacznie powiedzieć z kim dokładnie).

Rodzina Korzondkowskich, Straduny 1957/58. 

Od lewej: Paweł (ur. 1943), Wacława z d. Gieniusz (1920-2018), Jerzy (1957), Wacława (1953), Wacław (1914-1991), Anna (1949-2015), Krzysztof (1948).

Mój dziadek Krzysztof Korzondkowski (z lewej strony) z bratem Pawłem (z prawej strony) i kolegą.

 Dziadek Krzysztof